Uitslag enquête Blijvend Thuis, deel 1: Woninggericht

Het onderzoek Blijvend Thuis bestaat uit een gedeelte dat ingaat op de woning en een gedeelte op de woonomgeving. In dit hoofdstuk gaan we in op het woninggerichte gedeelte van het onderzoek. We behandelen achtereenvolgens: de algemene gegevens van de woning, de reeds aangebrachte aanpassingen, ramen en sloten, toegangspad tot de woning, trap, slaapkamer en badkamer.

1 Algemene gegevens van de woning
In dit onderzoek is aan respondenten de vraag voorgelegd in wat voor soort woning ze momenteel woonachtig zijn. Respondenten hadden de keuze uit vier antwoordcategorieën, te weten: eengezinswoning, benedenwoning, bovenwoning of appartement.
Van de respondenten gaf 77% aan in een eengezinswoning te wonen, 21% in een benedenwoning, 1% in een bovenwoning en 1% in een appartement.

 

Percentage

Aantal

Eengezinswoning

77 239

Benedenwoning

21 64

Bovenwoning

1 2

Appartement

1 4

Voor het levensloopbestendig inrichten van een woning is het belang te weten of er in de woning ruimte is om de woonkamer, keuken, één slaapkamer, badkamer/ douche en toilet op één verdieping te maken. Van de respondenten gaf 16,4% aan dat dit intern mogelijk is en 83,3% wil dit via een aanbouw mogelijk maken.

2 Reeds aangebrachte aanpassingen
In vraag 4 van dit onderzoek is aan respondenten de vraag voorgelegd welke aanpassingen zij reeds hebben gedaan in hun woning. Belangrijk hierbij is dat indien iemand Wmo geïndiceerd is, hij of zij in aanmerking kan komen voor een vergoeding van de gemeente.

  Percentage

Beugels bij toilet

44

Beugels bij douche

17

Douchezitje

17

Thermostaatkraan in douche en/of keuken

51

Seniorenslot

1

Teruggebogen klinken

1

Verbreding deuren

11

Verwijdering drempels

19
Traplift 3

Aangebouwde slaapkamer/badkamer beneden

16

Andere aanpassingen

5

Conclusie
Thermostaatkranen en een verhoogd toilet (resp. 51% en 44%) zijn de meest voorkomende aanpassingen die men heeft aangebracht. Daarnaast heeft bijna 25% beugels geplaatst bij de douche.

Advies
Het promoten van beugels, het verwijderen van drempels en het plaatsen van teruggebogen deurklinken is aan te bevelen. Juist deze aanpassingen zijn relatief goedkoop aan te brengen en verhogen het wooncomfort en de veiligheid sterk. Door de preventieve waarde worden veel valongelukken voorkomen.

3 Domotica
Respondenten is gevraag naar de aanwezigheid van domoticavoorzieningen. Gebleken is dat 47% telefoon in de slaapkamer heeft. Verder zijn niet of nauwelijks voorzieningen getroffen. Enkelen hebben alarmering, lichtsensoren of een camera bij de voordeur, maar dit aantal is zeer gering.

4 Ramen en sloten
In vraag 33 en 34 van dit onderzoek is aan respondenten gevraagd aan te geven of het hang- en sluitwerk van deuren en ramen te bedienen is tussen 0,70 en 1,70 meter hoogte. Deuren en ramen dienen hanteerbaar te zijn voor mindervalide personen. Van de respondenten gaf 68% aan dat de ramen te bedienen zijn tussen 0,70 en 1,70 meter hoogte en 86% gaf aan dat dit voor de deuren in huis het geval is. Met name de bediening van de ramen op een goede hoogte zetten kan valongelukken voorkomen.

5 Slaapkamer
In vraag 6 tot en met 8 van de vragenlijst is aan respondenten gevraagd de hoogte van de deurbreedte te meten, de grootte van de kamer en de hoogte van een eventueel aanwezig zijnde drempel.

Om de ruimte toegankelijk te maken voor een rollator of rolstoel moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Voor een rolstoel is een deur van minimaal 90 cm breed gewenst. Het is in de meeste gevallen mogelijk om een ander kozijn met deur te plaatsen. Daarnaast is minimaal 13 m² gewenst als oppervlakte voor een slaapkamer die toegankelijk is voor een rolstoel of rollator. Tenslotte dient de drempel te worden verwijderd om struikelen te voorkomen.

Geen drempel

Drempel < 2cm

Drempel > 2cm

Drempel 29% 65% 5%

< 85cm > 85cm
Breedte deur 79% 20%
  < 13m2 > 13m2
Grootte kamer 32% > 68%

Conclusie
In bijna 80% wordt de toegankelijkheid van de slaapkamer bemoeilijkt vanwege een te smalle deur. Daarentegen heeft bijna 90% geen of een minimale drempel. Eenderde van de slaapkamers is kleiner dan 13 m².

6 Badkamer
In de vragen 9 tot en met 15 is aan respondenten gevraagd naar de levensbestendigheid van de badkamer. Gevraagd is naar de hoogte van de drempel van de badkamerdeur, de breedte van de deur, de oppervlakte van de badkamer, de hoogte naar de instap van de douche, de aanwezigheid van een ligbad en het antislip maken van het bad en de badkamervloer.

Voldoende ruimte in de badkamer is zeer belangrijk. Hierbij wordt uitgegaan van minimaal 5 m². Voor de breedte van de deur en de hoogte van de drempel gelden voor de badkamer dezelfde eisen als voor de slaapkamer.
Douches die geplaatst zijn in een ligbad vormen vaak een probleem. De instap is dan veel te hoog. Ongelukken komen vaak voor bij een te hoge instap of bij gladde vloeren. In individuele woonverbeteradviezen wordt het advies gegeven te hoge instap in de douchebak te verwijderen, het ligbad te vervangen door een douche, de tegelvloer te vervangen door een antislipvloer of een speciale antislipcoating aan te brengen op de bestaande tegelvloer.

Geen drempel

Drempel < 2cm

Drempel > 2cm

Drempel 15% 57% 26%

< 85cm > 85cm
Breedte deur 77% 22%

< 5m2 > 5m2
Grootte badkmr. 47% 52%

Geen instap

Instap < 2cm

Instap > 2cm

Instap douche 24% 8% 66%

ja nee
Ligbad aanwezig 55% 44%

ja nee
Badkmr. antislip 21% 41%

ja nee
Bad antislip 35% 64%

Conclusie
De doucheruimte in een woning is erg belangrijk. De toegankelijkheid vanwege een smalle deur is in bijna 80% onvoldoende, terwijl ongeveer de helft een doucheruimte heeft van minder dan 5 m². Ook de instap in de douche is bij 66% hoger dan 2 cm. Waarschijnlijk omdat in 55% van de doucheruimten een ligbad aanwezig is. 65% heeft het ligbad niet antislip gemaakt.

Advies
De badkamer voldoet in een groot aantal woningen niet aan de eisen van toegankelijkheid en veiligheid. Juist hier vinden de meeste valongelukken plaats. Het verdient aanbeveling om bij de doelgroep extra aandacht te vestigen op het aanpassen van de badkamer.

7 Toilet
In vraag 16 tot en met 18 is respondenten gevraagd naar de toegankelijkheid van het toilet. Aan de orde kwamen de hoogte van de drempel onder de toiletdeur, de breedte van de toiletdeur en de oppervlakte van het toilet. Blijvend Thuis adviseert een minimale oppervlakte van 1,5 m².

Vaak biedt het toilet onvoldoende ruimte om zo nodig hulp te kunnen bieden bij het toiletgebruik. Het is van belang dat er iemand naast het toilet kan staan. Dit gaat het best als de ruimte voldoende breed is, de deur in de wand naast de toiletpot zit en de deur voldoende breed is.

Van de respondenten geeft 31% aan dat de drempel onder de toiletdeur lager is dan 2 cm en 82% geeft aan dat de breedte van de toiletdeur smaller is dan 85 cm. 63% van de respondenten geeft aan dat het toilet in hun woning kleiner is dan 1,5 m².

8 Woonkamer
In de vragen 19 tot en met 21 is ingegaan op de toegankelijkheid van de woonkamer. Aan de orde kwamen de hoogte van de drempel onder de woonkamerdeur, de breedte van de woonkamerdeur en de oppervlakte van de woonruimte.

Van de respondenten geeft 91% aan dat er geen drempel aanwezig is of deze is lager dan 2 cm. 73% geeft aan dat de breedte van de woonkamerdeur smaller is dan 85 cm. 6% van de respondenten geeft aan dat de woonkamer kleiner is dan 20 m².

9 Keuken
In vraag 22 tot en met 24 is ingegaan op de toegankelijkheid van de keuken. Gevraagd is naar de drempel onder de keukendeur en de breedte van de keukendeur. Daarnaast is gevraagd naar de breedte en de diepte van de keuken. Blijvend Thuis adviseert een minimale breedte, evenwijdig aan het aanrecht, van 1,50 meter. De minimale diepte, loodrecht op het aanrecht, dient 1,80 meter te zijn.

Van de respondenten gaf 10% aan dat de drempel hoger was dan de maximale hoogte van 2 cm. De deur was in 63% smaller dan 90 cm. Daarnaast gaf 5% van de respondenten aan dat de breedte kleiner is dan 1,5 meter en 7% gaf aan dat de diepte kleiner is dan de gewenste 1,8 meter.

Als een persoon moeite heeft om langdurig te staan of om een andere reden zittend zou willen werken aan het aanrecht is het mogelijk de keuken te vervangen door een onderrijdbare keuken. Dit is een keuken waarbij de onderkastjes kunnen worden verwijderd zodat iemand met zijn of haar benen onder het aanrechtblad kan zitten en toch aan het aanrecht kan werken. De kosten voor een onderrijdbare keuken zijn vergelijkbaar met de kosten voor een gewone keuken. Er zijn ook keukens waarvan het aanrechtblad in hoogte kan worden versteld.

10 Toegangen tot de woning
In vraag 25 tot en met 29 is aan respondenten gevraagd of hun woning voldoende toegankelijk is. Er is gevraagd naar de aanwezigheid van een buitenruimte, in de vorm van een tuin of een balkon. Vervolgens is gevraagd naar de hoogte van de drempel aan de binnen- en buitenkant van de woning en naar de breedte van de deur. Deze twee vragen zijn ook gesteld met betrekking tot de voordeur.

Balkon

Tuin

Geen van beide

Buitenruimte 1% 96% 1%

< 2cm > 2cm
Hoogte drempel buitenruimte binnenkant  61% 37%
Hoogte drempel buitenruimte buitenkant  20% 78%

< 2cm > 2cm
Hoogte drempel voordeur binnenkant  58% 40%
Hoogte drempel voordeur buitenkant  14% 84%

Advies
De toegang tot de woning vanuit de tuin (of balkon) of straat is gemiddeld 80% hoger dan 2 cm. Mensen met een rollator zullen moeite hebben om binnen te komen. Door het ophogen van het straatwerk of door gebruik van een oprit is het hoogteverschil terug te brengen naar een acceptabele hoogte. De kosten van deze voorzieningen zijn gering.

11 Hal bij de voordeur
In vraag 30 is respondenten gevraagd hoe groot de hal is bij de voordeur van de woning. Er is gevraagd naar de breedte
van de hal, evenwijdig aan de deur, en naar diepte van de hal, loodrecht op de deur.

< 1,35 m

tussen 1,35 m en 1,50 m

1,50 m of groter

Breedte 29% 15% 55%

< 1,50 m

tussen 1,50 m en 1.85 m

1,85 m of groter

Diepte 2% 12% 85%

12 Toegangspad tot de woning
In vraag 35 tot en met 37 is respondenten gevraagd naar de toegang tot de woning. Het kan voorkomen dat de toegang tot de woning alleen bereikt kan worden via traptreden. Belangrijk is het te weten of de trap voorzien is van leuningen.
Daarnaast kunnen op het toegangspad oneffenheden aanwezig zijn waarover iemand kan struikelen. Gedacht moet worden aan scheef- of losliggende tegels, boomwortels of een grindpad.

Van de respondenten gaf 37% aan dat de woning via een trap bereikbaar is. Van deze groep gaf 17% aan dat deze trap niet voorzien is van leuningen. Van de respondenten gaf 15% aan dat het toegangspad naar de woning oneffenheden vertoont. 

Samenvatting conclusies woninggerichte rapportage
Niet alle woningen zijn volledig aan te passen, omdat dit soms tot hoge kosten kan leiden. Het verbreden van deuren is ingrijpend en vaak bouwkundig onmogelijk.

De aandacht dient te worden gericht op voorzieningen die eenvoudig en relatief goedkoop te realiseren zijn. In de meeste gevallen hebben deze voorzieningen of aanpassingen betrekking op de badkamer. Het aanbrengen van beugels, in het geval de instap naar de douche te hoog is, kan veel ongelukken voorkomen. Tevens is het belangrijk de vloer van de douche en het ligbad antislip te maken. Dit kan eenvoudig door het aanbrengen van een antislipcoating. Periodiek dient dit te worden herhaald.

Door de gehele woning kunnen teruggebogen deurklinken worden aangebracht, waardoor vervelende ongelukjes kunnen worden voorkomen.

Tot slot is in een groot aantal gevallen de toegang tot de woning te verbeteren door het straatwerk te verhogen of gebruik te maken van een opritje. De gemeente kan in samenwerking met de wooncorporatie in de collectieve sfeer een bemiddelende rol spelen. Collectief inkopen en aanbieden van thermostaatkranen, beugels en deurklinken is kostenbesparend. De woning wordt hiermee opgeplust en men kan daar langer blijven wonen, ook al komen er lichamelijke beperkingen.